Σχέδιο Δράσης ΖΕΠ 2012-13 9η Επιμέρους Δράση
Η έκδοση ενός παιδικού εντύπου ανήκει σ? αυτό που αποκαλούμε εγγραμματισμό στα ΜΜΕ. Το εν λόγω έντυπο «Οι φιλίες των παιδιών» είναι ένα έντυπο με ιστορία πέντε ετών στο 35ο δημοτικό σχολείο Αθηνών. (2008, 2009, 2010, 1011, 2012). Πέρυσι είχε αναληφθεί ως δράση με την Γ΄ τάξη και την υπεύθυνη εκπαιδευτικό Αθηνά Καρανάση. Φέτος υλοποιείται με τα ίδια παιδιά στην Δ? δημοτικού. Εφημερίδα και περιοδικό μαζί σημαίνει φύλλο που ετοιμάζεται για να βγει σε μια μέρα και περιέχει τόσο ειδήσεις (και σχόλια) όσο και στοιχεία μιας προγραμματισμένης συλλογικής δράσης που προηγήθηκε και εγγράφεται. Σημαίνει επίσης πιο πολλά φύλλα που κατασκευάζονται χειροποίητα στη διάρκεια του χρόνου κι ένα τελευταίο το οποίο εκδίδεται τυπωμένο. Το σχολικό έντυπο «Οι φιλίες των παιδιών» έχει κάνει πέντε εκδόσεις κι έχει πάρει δύο βραβεία και μία διάκριση. Τα βραβεία είναι από το Ίδρυμα Προαγωγής της Δημοσιογραφίας Αθανασίου Μπότση (2010) κι από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (2010). Το 2ο τεύχος είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Συνηγόρου του Παιδιού[www.0-18.gr]. Η έκδοση του εντύπου είναι στηριγμένη κυρίως στα βιβλία της Β΄ δημοτικού - αλλά και στα βιβλία κι άλλων τάξεων ? και αποτελεί μια προσπάθεια συστηματικής συμμετοχικής παρατήρησης της ημερήσιας διάταξης του σχολείου και καταγραφής της. Οι μικρότερες τάξεις του δημοτικού σχολείου δίνουν έμφαση στα έντυπα ΜΜΕ και οι μεγαλύτερες σ? αυτό που αποκαλούμε οπτικοακουστικό εγγραμματισμό [medialiteracy]. Η γενικότερη αρχή για τον εγγραμματισμό είναι πως στις μικρότερες τάξεις μέχρι και την δ΄ δημοτικού, η έμφαση δίνεται στην έντυπη δημοσιογραφία και στη δημιουργία σχολικού εντύπου από τα παιδιά, ενώ στην Ε΄ και ΣΤ΄ η έμφαση δίνεται στη διαφήμιση (κατανάλωση), τον κινηματογράφο, το δικαίωμα στην ενημέρωση, την τηλεόραση, το ΕΣΡ, την κριτική ανάγνωση του πρωτοσέλιδου της εφημερίδας, την κατασκευή της είδησης και την παραπληροφόρηση. Οι «Φιλίες των παιδιών» έχουν από πίσω τους τον Σελεστέν Φρενέ, τον δάσκαλο του τυπογραφείου. Η ταινία «Το σκασιαρχείο (1949) γυρισμένη ένα χρόνο μετά την ψήφιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι ένας ύμνος για τη ζωή, το σχολείο, τους μαθητές και τον δάσκαλο. Εξάλλου ακόμη και σήμερα η ομάδα Φρενέ ? το 5% των δασκάλων της Γαλλίας - δουλεύει στη Γαλλία εδικά σε σχολεία ΖΕΠ.
Το έντυπο εκδίδεται σταθερά πέντε χρόνια και αποτελεί τη γέφυρα επικοινωνίας με την κοινότητα. Η αγάπη των παιδιών, των γονιών και της κοινότητας είναι φανερή και αποτελεί κάθε χρονιά προσδοκία και στόχο. Επίσης γίνεται στόχος όλου του σχολείου και αναπτύσσονται πάντα διαφορετικές συνεργασίες με πολλούς εκπαιδευτικούς. Η δημόσια σφαίρα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να αισθανθούν πως μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στις αλλαγές στη ζωή τους. Ο αντισταθμιστικός ρόλος της δημόσιας σφαίρας στη σχολική κοινότητα είναι να αναδείξει και τις δύο εκδοχές του εγγραμματισμού και της πολιτειότητας: και την πίστη στην γραφή και την δημιουργία μιας δημόσιας σφαίρας, η οποία θα δημιουργεί τους όρους συμφωνίας σε στόχους, κοινωνικά συμβόλαια και όρια. Με αυτή την έννοια η παραγωγή ενός σχολικού εντύπου συσχετίζεται εν δυνάμει με την μετάβαση από την παιδική ηλικία στην υποκειμενικότητα. Αυτό σημαίνει πως η ίδια η διαδικασία της ανάγνωσης και της γραφής είναι κατασκευή της παιδικής ηλικίας, η ίδια η σήμανση ενός παιδικού εντύπου είναι κι αυτό μια σήμανση της παιδικής ηλικίας, όπως είναι η παιδική χαρά, το παιδικό cd, η παιδική τηλεόραση ή η παιδική γωνιά. Η έκδοση του σχολικού εντύπου ? στη δική μας περίπτωση «Οι φιλίες των παιδιών» συσχετίζει όλες τις δυνατές δεξιότητες: συναισθήματα, κοινωνικά συμβόλαια, σχέση μέσου και σκοπού για την παραγωγή αιτημάτων, επικοινωνία, πολλαπλούς εγγραμματισμούς, τεχνολογικό αλφαβητισμό, δυναμική ομάδων, έμφυλες σχέσεις, γυναικεία γραφή, πολιτειότητα, ρητορική, εργαστήρια γραφής και ανάγνωσης, κατάρριψη της αυθεντίας μέσα από την συμμετοχή πολλών ενηλίκων, αφηγήσεις ζωής, χωρική νοημοσύνη μέσα από επιτόπια ρεπορτάζ και αποσχολειοποίηση. Πιο συγκεκριμένα:
Υπεύθυνος Ύλης Χαράλαμπος Μπαλτάς ( δάσκαλος Δ΄ τάξης) Συντακτική επιτροπή η Δ΄ τάξη Ρεπόρτερς Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη (στο πλαίσιο του μαθήματος Κοινωνικής Και Πολιτικής Αγωγής (διδάσκων Χαράλαμπος Μπαλτάς)
Η μεθοδολογία έκδοσης του σχολικού εντύπου έχει στοιχεία κατασκευής, συμμετοχικής παρατήρησης, συλλογικής δράσης, συναντήσεων με στόχο τη δημιουργία του πνεύματος της κοινότητας και δημοσιογραφικού λόγου. Οι συναντήσεις για την έκδοση ενός εντύπου δεν είναι διαφορετικές από τον τρόπο εργασίας των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας, Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ή Πολιτισμού. Κοινωνικά συμβόλαια, όρια, επίλυση συγκρούσεων, σχέση μέσου και σκοπού, διαχείριση συναισθημάτων, απώλεια, δυναμική ομάδων, μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο, επικοινωνία, διαπροσωπικές σχέσεις, να μερικά από τα κοινά αυτά θέματα με άλλα projects που κάνουμε στα σχολεία μας. Μερικές ενδεικτικές συναντήσεις Σχεδιασμός 1ης συνάντησης α)Εισαγωγή ? Γνωριμία: αναφέρουμε το σκοπό της συνάντησης και γνωριζόμαστε. Παιχνίδι γνωριμίας: γράφουν το όνομά τους στο χαρτί του μέτρου στο πάτωμα και λένε κάτι για το όνομά τους. β) Σηκωνόμαστε από την κοινή συνεδρία (κυκλική διάταξη) και χωριζόμαστε σε τρεις ομάδες που θα αποφασίσουν τι θέλουν: ΝΑΙ ΘΕΛΩ-ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΙ ΧΡΟΝΟ ΝΑ ΤΟ ΣΚΕΦΤΩ/ ΔΕΝ ΞΈΡΩ ? ΟΧΙ ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ. Οι ομάδες πηγαίνουν στις τρεις γωνιές της αίθουσας κι αφήνουμε τα παιδιά να τοποθετηθούν. Ασκούνται στη ρητορική και στα επιχειρήματα έτσι ώστε κάθε παιδί που θα πείθεται να αλλάζει ομάδα. Τα επιχειρήματα ανταλλάσσονται γραπτά και προφορικά Αν όλα τα παιδιά συμφωνούν προχωρούμε στο κοινωνικό συμβόλαιο. Γράφουμε τους κανόνες και τους αναρτούμε. γ)Κυκλική διάταξη όλων γύρω - γύρω. Ζητάμε από τα παιδιά να μας πουν πως αισθάνθηκαν ? αξιολόγηση. Σχεδιασμός 2ης συνάντησης α) Ξεκινάμε με ένα παιχνίδι γνωριμίας. Τα παιδιά λένε το όνομά τους και λένε κάτι θετικό γι? αυτό.(Κυκλική διάταξη, σηκωνόμαστε όρθιοι και πιάνουμε ένας/ ένας το χέρι του άλλου). β) Όπως είμαστε στη κυκλική διάταξη σηκωνόμαστε και χωριζόμαστε σε τυχαίες ομάδες. Ο χωρισμός γίνεται με το παιχνίδι με τις βούλες που βάζουμε στη πλάτη τους. Αναφέρουμε τους κανόνες του χωρισμού. Οι ομάδες καλούνται να υπαντήσουν στα εξής ερωτήματα: Πώς το φαντάζομαι το εφημεριδοπεριοδικό; Τι θα θέλανε να περιέχει; Ποια θέματα τα ενδιαφέρουν; Οι ομάδες ανακοινώνουν τα αποτελέσματα της δουλειάς τους η μία στην άλλη. Όλα αναρτούνται στον τοίχο. Με ότι δεν συμφωνούμε το ετοιμάζουμε για διαπραγμάτευση. γ) Οι ομάδες επιστρέφουν στην ολομέλεια. Ο καθένας λέει τι θα κάνει για το εφημεριδοπεριοδικό. Δυναμική ομάδων - Δεσμεύσεις. δ) Κλείσιμο διαδικασίας. Συναισθήματα ? αξιολόγηση.
Σχεδιασμός 3ης συνάντησης α)Ολομέλεια ? ελεύθερη συζήτηση β) Διαπραγμάτευση όλων των θεμάτων που απασχόλησαν τα παιδιά ? νέες προτάσεις. Διατύπωση προβλημάτων ? σχέσεις μέσου/σκοπού για την επίλυσή τους. γ)Καταγραφή ? μια πρώτη διάταξη του περιεχομένου του εντύπου. δ) αξιολόγηση ?διαχείριση προβλημάτων τύπου παραιτήσεις, απουσία επιθυμίας, συναισθηματικών δυσκολιών για την επίτευξη των στόχων.
Σχεδιασμός 4ης συνάντησης α) Παιχνίδια συνεργασίας (το παιχνίδι της κηρομπογιάς, το παιχνίδι του καθρέφτη, το παιχνίδι της εμπιστοσύνης ? τυφλός περίπατος) β) Ομάδες με βάση τα ενδιαφέροντα ? κοινωνικό συμβόλαιο στις ομάδες γ)Ολομέλεια ? προσωπικές τοποθετήσεις για όλη την ομαδική δουλειά ? επιλογή του ρεπορτάζ που σκέφτονται να κάνουν δ) Κλείσιμο της συνάντησης ? Ρωτάμε πως τα πήγαν - αξιολόγηση. Σχεδιασμός 5ης συνάντησης α)Ολομέλεια ? Ρωτάμε τις ομάδες - αν έχουν φέρει τη δουλειά τους, τι δυσκολίες συνάντησαν ? ανανέωση εκ νέου της δουλειάς για την επόμενη φορά. β)Παιχνίδια συνεργασίας στην αυλή (το παιχνίδι της κηρομπογιάς, το παιχνίδι του καθρέφτη). γ)Ομάδες με βάση τα ενδιαφέροντα των παιδιών (ψυχαγωγία, κατασκευή ιστοριών, μαγειρική, θέατρο και ιστορία του κτιρίου, κινηματογράφος και τηλεόραση, αθλητισμός, ζωγραφιές) ? μοιράζουμε προσωπικούς στόχους ?δημιουργία φακέλων των ομάδων ?ανακοινώσεις του υλικού που έφτασε. δ)Το παιχνίδι της κάλπης ?ο υπό ψήφιση τίτλος του εφημεριδοπεριοδικού, ο οποίος όμως από την ώρα που ψηφίστηκε παραμένει ο ίδιος και τα επόμενα χρόνια. ε) Ολομέλεια -Κλείσιμο της διαδικασίας
Σχεδιασμός 7ης συνάντηση α)Ολομέλεια ? προφορική υποστήριξη του έργου των ομάδων β)Σχεδιασμός συλλογικών δράσεων ? εφαρμογή του σχήματος κτίριο ? τάξη ? αυλή ? έξοδος στη κοινότητα. Νοητικές αναπαραστάσεις των στόχων και των χώρων. Συγγραφή κειμένων με βάση τη συλλογική δράση που αναπτύχθηκε. γ)Παιχνίδια αυλής ? αξιολόγηση
Σχεδιασμός 8ης συνάντησης α)Ολομέλεια ? ζητήματα συμβολαίου ? αξιολόγηση της προόδου των ομάδων β)Δεξιότητες και εγγραμματισμός: πληκτρολόγηση κειμένων, ανάγνωση βιβλίων για παρουσίαση, ρητορική με βάση κείμενα τα ποία να περιέχουν τα πολιτικά συναισθήματα του ενθουσιασμού και του θάρρους, εργαστήρια ποίησης γ)Ολομέλεια ? διάχυση στη σχολική κοινότητα για αναζήτηση συνεργατών - αξιολόγηση Υλοποίηση ? Χρονοδιάγραμμα Οι συναντήσεις είναι ενδεικτικές. Η διαδικασία συνεχίζεται με πληκτρολόγηση των κειμένων, επιμέλεια, διορθώσεις, μεταφράσεις και κρίσεις από την συντακτική επιτροπή για το ποια κείμενα τελικά θα συμπεριληφθούν στην έκδοση. Ο κλειστός κύκλος των πρώτων ομάδων διευρύνεται με τελικό στόχο το αγκάλιασμα όλης της σχολικής κοινότητας με την μορφή αναζήτησης συνεργατών. Είναι το στάδιο της λεγόμενης διάχυσης. Ωστόσο στις συναντήσεις αυτές που κατασκευάζονται φύλλα του εντύπου πριν το τελευταίο φύλλο το οποίο τυπώνεται, δεν συμμετέχουν οι συνεργάτες που προκύπτουν από τη διάχυση. Σε κάθε συνάντηση θα διαβάζονται κείμενα, θα αξιολογούνται από την συντακτική επιτροπή και θα πληκτρολογούνται. Τα ρεπορτάζ είναι κάτι σημαντικό για το έντυπο. Κυρίως το περιβαλλοντικό και το πολιτιστικό. Ρεπορτάζ σημαίνει επιτόπια έρευνα και συμμετοχική παρατήρηση του/της συντάκτη/τριας στους χώρους που επικοινωνεί ο καλλιτέχνης με το κοινό και το κοινό με τα έργα του καλλιτέχνη. Τέτοια μέρη είναι οι λογοτεχνικές βραδιές, χώροι αφιερωμάτων για την πόλη και την αρχιτεκτονική, εικαστικές παρεμβάσεις, δημόσιοι χώροι που εκθέτουν έργα τέχνης, ομάδες που χρησιμοποιούν τον πολιτισμό ως ενδυνάμωση, αρχαιολογικοί χώροι κλπ. Έτσι το πολιτιστικό-καλλιτεχνικό ρεπορτάζ δεν αφορά μονομερώς τις «τέχνες», αλλά και τη σχέση τους με την κοινωνία, τον πολιτισμό, τον τρόπο χρήσης τους και τα νοήματα που αναστοχάζονται οι άνθρωποι στις δι - υποκειμενικές τους σχέσεις. Επίσης το περιβαλλοντικό ρεπορτάζ συσχετίζεται με μια σειρά από πρακτικές διόρθωσης του υπαρκτού κόσμου, αντιμετώπισης περιβαλλοντικών προβλημάτων και εκφοράς κρίσης [jugement], καθώς η συμμετοχή του εν δυνάμει πολίτη είναι και μια κατάσταση γνώσης και νοητικών δομών. Οι διαδρομές από τη κατοικία του στο σχολείο, οι νοητικές αναπαραστάσεις του χώρου, η πλατεία, ο δρόμος, η γειτονιά, ανεξάρτητα της ύφεσης που γνωρίζουν, κατασκευάζουν την αμφίδρομη σχέση υποκείμενου και αντικειμένου, νοητικών δραστηριοτήτων και υλικού πλαισίου. Η υλοποίηση του μαθήματος της «Μελέτης Περιβάλλοντος» ? η οποία προηγείται της πολιτειότητας με τη μορφή των βιβλίων Αγωγής του Πολίτη της Ε΄ και ΣΤ΄ δημοτικού - προϋποθέτει εν πολλοίς το τετράπτυχο κτίριο, τάξη, αυλή κι έξοδο εκτός σχολείου. Σ΄ αυτό το πλαίσιο, οι συλλογικές δράσεις του εντύπου «Οι φιλίες των παιδιών» εστίασαν στην αποσχολειοποίηση, στις διαδρομές με παρεμβατικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο εκτός σχολείου αλλά και συγχρόνως αυτές που είναι μεταξύ οικογένειας και σχολείου. Η διάρκεια της δράσης για το έντυπο «Οι φιλίες των παιδιών» είναι τέσσερις (4) μήνες, ένα στο πρώτο τρίμηνο (Οκτώβριος 2012) για να εξηγηθούν τα βασικά σημεία, να γίνει το συμβόλαιο, να κάνουμε δικαιώματα του παιδιού και συναισθήματα και να δοθεί το πρώτο χειροποίητο έντυπο προς υλοποίηση και τρεις (3)(Απρίλης, Μάης Ιούνης) για την τελική δημιουργία του στο πλαίσιο πάντα της ευέλικτης ζώνης, δύο φορές την εβδομάδα. Το διάστημα Νοέμβριος ? Δεκέμβριος ? Ιανουάριος θα γίνει project το βιβλίο της Λενέτας Στράνη, Το ξενοπούλι και ο Συνορίτης ποταμός, (2012) και μετά ο συναισθηματικός εγγραμματισμός ο οποίος είναι απαραίτητος για το έντυπο θα υλοποιηθεί με το υλικό της Μαρίας Ζαφειροπούλου, Τα φιλαράκια (Πεδίο 2012), ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας που κατατίθεται στο Γραφείο Καινοτόμων δράσεων και τον υπεύθυνο Αγωγής υγείας σε συνεργασία με τη Βαβέλ. Οι τελευταίοι μήνες στης σχολικής χρονιάς (Απρίλης, Μάης , Ιούνιος) θα είναι η ολοκλήρωση των συναντήσεων για την παραγωγή του εντύπου «Οι φιλίες των παιδιών». (τ. 6, 2013) Η έκδοσή του θα γίνει στο γειτονικό τυπογραφείο Δ. Σωτηρόπουλος και ΣΙΑ ΟΕ. (Κωλέττη 25 ? 27)
Ενδεικτική έναρξη: 10ος 2012 Ενδεικτική λήξη: 6ος /2013
|
|||||||||||||||||||||||||
|